Marija Gimbutas

Marija Gimbutas urodziła się 23 stycznia 1921 roku w Wilnie. Była amerykańską profesorą archeologii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles. Jej oryginalna i kontrowersyjna teoria kurhanowa wskazywała na przybycie do Europy ludności posługującej się językiem praindoeuropejskim, która zajęła miejsce kultur matrystycznych (skupionych wokół kultu bogini), zamieszkującej teren Starej Europy (obecnie Południowo-zachodnia Europa) między 6500 a 3500 rokiem p.n.e. Teoria została potwierdzona dzięki badaniom aDNA (antyczne DNA). Termin Stara Europa został użyty w tytule wystawy Utracony świat Starej Europy Doliny Dunaju 5000-3500 p.n.e., zorganizowanej przez New York University na przełomie 2009 i 2010 roku. W 2021 roku w setną rocznicę jej śmierci zorganizowana została wystawa Boginie i wojownicy w National Muzeum of Lithuania w Wilnie. O przyjęciu do Szkoły Doktorskiej dowiedziałam się w dniu jej setnych urodzin, 23 stycznia 2021 roku.

W mojej pracy doktorskiej traktowałam matrystyczne kultury neolityczne jako źródło mądrości i wiedzy o życiu we wspólnocie i współistnieniu z naturą. Gimbutas zwracała uwagę na to, że badane przez nią kultury charakteryzowały się zaawansowaniem cywilizacyjnym, na co według niej wskazują dokonania w dziedzinie sztuki. W mojej pracy artystyczno-badawczej zanurzałam się w ich bogactwie. Poprzez rekonstrukcję mojej energetycznej linii żeńskiej w cyklu portretów, odkrywałam znaczenia i jakości pierwiastka żeńskiego, definiując go od nowa dla siebie i dla świata. Wiele przedstawień bogini – rytualnych figurek odkrytych na stanowiskach archeologicznych, prowadzonych przez Gimbutas, stało się dla mnie inspiracją do malarstwa, pisania, ale też do działań w obszarze performansu.

 Najbardziej jednak na moją wyobraźnię podziałały archetypy zwierzęce – animalistyczne wcielenia bogini. Były one przewodniczkami, które wprowadziły mnie do jej świata, opowiadając o płynnym przechodzeniu śmierci w życie. Dzierżycielkę śmierci (Death Beholder) reprezentują wąż, sęp i sowa. Dawczynię życia (Life Giver) wyobrażają żaba i ryba. Oba aspekty łączy Mistrzyni regeneracji (Regeneratrix) ukazana jako motywy wodne: fale, ale też sieć, zygzaki, spirale, oczy, trójkąt, klepsydra, wskazując na cykliczność śmierci i życia i ich wzajemne przenikanie.